تبلیغات
ادبیات فارسی - پاسخ ها: (16): قصّة پریای شاملو و کتیبة اخوان
>
تاریخ : پنجشنبه 24 دی 1394
نویسنده : مجتبی معروف
16ـ‌ قصّة پریای شاملو و کتیبة اخوان را با توجه به اصول مکتب‌های منطبق بر آن‌ها بررسی کنید.

کتیبه روایتی است اساطیری ـ انسانی ـ اسطوره پوچی، اسطوره جبر، اسطوره شکست‌های پی درپی و به قولی: «کتیبه، نمونه کامل یک روایت بدل به اسطوره گردیده است.» محتوای شعر چنین است: اجتماعی از مردان، زنان، جوانان، بسته به زنجیری مشترک در پای تخته سنگی کوهوار می زیند.
الهامی درونی یا صدایی مرموز، آنان را به کشف رازی که بر تخته سنگ نقش بسته است، فرا می‌خواند، همگان، سینه خیز به سوی تخته سنگ می‌روند. تنی از آنان بالا می‌رود و سنگ نوشتة غبارگرفته را می‌خواند که نوشته است: کسی راز مرا داند که از این رو به آن رویم بگرداند. جماعت، فاتحانه و شادمانه، با تلاش و تقلای بسیار، می کوشند و سر انجام توفیق می یابند که تخته سنگ را به آن رو بگردانند.
کتیبه از چند صدایی‌ترین نو سروده‌های روزگار ماست. جبر مطرح شده در این شعر، هم می تواند نمود جبر تاریخ و طبیعت بشری باشد، و هم نماد جبر اجتماعی ـ سیاسی انسان امروز. از منظر نخست، می توان کتیبه را اسطورة انسان مجبور دانست که می‌کوشد تا از طریق احاطه و اشراف بر اسرار فراسوی این جهان جبرآلود، معمای ژرف هستی را کشف کند امّا آن سوی این کتیبه نیز چیزی جز آنچه در این رو دیده است، نمی‌یابد.
کلام با طنین و طنطنه ای خاص، با لحنی سنگین و بغض آلود آغاز می‌شود که نمایشگر رنج و سختی انسان بسته به زنجیر تاریخ و طبیعت است (روزبه، 1384: 20):
فتاده تخته سنگ آنسوی‌تر، انگار کوهی بود./ و ما این سو نشسته، خسته انبوهی./ زن و مرد و جوان و پیر،/  همه با یک‌دیگر پیوسته، لیک از پای،/ و با زنجیر./ اگر دل می‌کشیدت سوی دلخواهی/ به سویش می‌توانستی خزیدن، لیک تا آنجا که رخصت بود./ تا زنجیر.
در بررسی شعر پریای شاملو مشاهده می‌شود که شاعر از آنجایی که نمی‌توانسته سخن خود را مستقیماً بر زبان آورد، برای بیان غیر مستقیم و پوشیده اوضاع و احوال اجتماعی جامعة زمان خود و پیام‌های سیاسی و اجتماعی از واژگان زبان کودکانه، زبان عامیانه و همچنین عناصر زیبایی شناسانه‌ای چون استعاره، کنایه و مجاز بهره برده است؛ ضمن اینکه گاها تأثیر بیان پوشیده و غیر مستقیم بیشتر از حالت مستقیم است. بنابراین این عناصر و مؤلفه ها، علاوه بر نقش زیبایی شناسانه خود می توانند نقش‌های دیگری چون کمک به بیان غیر مستقیم و پوشیده نیز ایفا کنند.







موضوعات مرتبط: نمونه سؤال آزمون های دكترا زبان و ادبیات فارسی ,
برچسب‌ها: اخوان , شاملو ,
آخرین مطالب