تبلیغات
ادبیات فارسی - پاسخ ها: (18): بررسی چند عبارت با توجّه به اصول مکتب ادبی اروپایی
>
تاریخ : شنبه 26 دی 1394
نویسنده : مجتبی معروف
18ـ به نظر شما عبارات زیر با توجّه به اصول کدام مکتب ادبی اروپایی نوشته شده‌اند؟ با ذکر دلیل:
1ـ از آینه بپرس نام نجات دهنده‌ات را «فروغ فرخ زاد»2ـ ارزش انسان به چیزی نیست که به دست می‌آورد. به آن چیزی است که مشتاق آن است. «جبران خلیل جبران» 3ـ انسان خوشبخت آن چیزی را به دست می‌آورد که دوست دارد. انسان موفّق آن چیزی را دوست دارد که به دست می‌آورد. 4ـ کلک هوس تو هر چه زاید بنویس / از نقطه و خط آنچه نماید بنویس / دارد این دشت و در سیاهی بسیار / هر چیز که در خیالت آید بنویس «بیدل دهلوی» 5ـ امشب ای ماه به درد دل من تسکینی / آخر ای ماه تو همدرد من مسکینی «شهریار» 6ـ آیینه‌ای شده آیینه‌ای برای صداها «شفیعی کدکنی»

18ـ1ـ انسان وقتی به آینه می‌نگرد، جز خود کسی را نمی‌بیند. فروغ در این شعر، می‌گوید تنها نجات دهندة آدمی خود اوست. این مطلب با این مفهوم که «اومانیسم در کلّی‌ترین مفهوم بر اندیشه‌ای اطلاق می‌شود که مرکز توجه آن توجّه به انسان و شئون انسانی است» (نوری، 1389: 17)، مطابقت دارد. 
18ـ2ـ این جمله منطبق بر آرمان گرایی و  ایده آلیسم است.
18ـ3ـ رئالیسم تصویری از واقعیّات چشم‌اندازهای زندگی، خارج و آزاد از ایده آلیسم و ذهن گرایی است (ثروت، 1390: 104) بنابراین از این حیث این جمله را که بر واقعیّتی استوار است را می‌توان منطبق بر این مکتب دانست، از طرفی نیز خوشبختی و موفّقیت را در رسیدن به عواطف و علایق آدمی می‌داند، بنابراین می‌توان آن را رمانتیکی نیز دانست.
18ـ4ـ این رباعی از بیدل با توجّه به اصول مکتب سوررئالیسم نوشته شده است. از نظر اصطلاحی سوررئالیسم یعنی: «خودکاری خالص روانی، که منظور از آن عبارت است از فراگرد واقعی اندیشه به طور شفاهی یا مکتوب یا به هر نحو دیگر یعنی تقریر اندیشه فارغ از هر گونه ضابطة عقلانی، و مستقلّ از هر گونه ملاحظة اخلاقی یا جمال شناسی.» به بیان دیگر سوررئالیسم تقریر و تثبیت تفکّر است بدون تحکّم عقل و خارج از هر گونه تقیّد به قوانین زیبا شناسی و اصول اخلاقی (ثروت، 1390: 260).
در این رباعی بیدل با صراحت تمام نظر خود را دربارة نگارش خودانگیخته و بیان بی‌واسطة عالم خیال مطرح کرده است. می‌گوید کلامم اختیاری نیست، معنی آمدنی است و غزل و تک بیت به اختیار نمی‌آید (فتوحی، 1385: 367). «بیدل، هم به نوعی تخیّل گسسته نظر دارد و هم به شکل منسجم قایل نیست. تخیّل کلاسیک سازندة شکل‌ها و فرم‌های منسجم است، امّا تخیّل سوررئالیستی متلاشی کنندة فرم و ساختار» (همان: 370). 
18ـ5ـ این شعر از استاد شهریار با مکتب رمانتیسم مطابقت دارد. تصویر در شعر رمانتیک ارزش درونی دارد نه ارزش جنبی و حاشیه‌ای؛ یعنی آنچه از تصویر انتظار می‌رود تأثیر و احساسی است که همراه آن است، بنابراین تصویر و احساس (صورت و معنی) همراه و متمّم هم‌اند، به اصطلاح منطقی از مقولة اضافه‌اند، مانند مفهوم برادر که بدون برادر دیگر قابل تصوّر نیست. احساس بدون تصویر وجود ندارد و تصویر بدون احساس مرده و بی‌روح است.مثلاً «ماه» در بلاغت کلاسیک، قرینه و مشابهی است برای یک شیء دیگر (معشوق یا صورت زیبا). دیدگاه دوگانه در بلاغت کلاسیک نقش ماه را کاملاً روشن می‌کند. ماه برای آرایش و توضیح هدف شاعر به کار می‌رود، ولی در شعر رمانتیک قرینه و مشبّه به برای مقصود شاعر نیست، بلکه ماه و احساس شاعر در هم آمیخته‌اند. استاد شهریار در این غزل مشهورش از دو ماه یاد می‌کند: یک ماه، استعاره از معشوق شاعر است و ماه دوّم که همدرد و همدل شاعر و مخاطب اوست. در این شعر، ماه ایماژی است سرشار از احساس تنهایی، غمگینی، درد و دوری. تصویر ماه انباشته از عاطفة شاعر است (فتوحی، 1385: 152 و 153). شهریار «ماه»‌ را مانند شاعر رمانتیک، مونس و همدم خود می‌داند.
18ـ6ـ «آیینه‌ای شده آیینه‌ای برای صداها». در این شعر از استاد شفیعی کدکنی «نماد» دیده می‌شود. سمبولیسم 
فقط نشان دادن یک مضمون به جای مضمون دیگر نیست، بلکه استفاده از تصاویر عینی و ملموس برای بیان عواطف و افکاری انتزاعی است. سمبولیسم را می‌توان هنر بیان افکار و عواطف نه از راه شرح مستقیم، نه به وسیلة آشکار آن افکار و عواطف به تصویرهای عینی و ملموس، بلکه از طریق اشاره به چگونگی آنها، و استفاده از نمادهایی بی‌توضیح برای ایجاد آن عواطف و افکار در ذهن خواننده دانست (نوری، 1389: 404-402). در این شعر، «آیینه» نماد است. در اینجا شاعر از فرایند جانشینی رمز و استعاره بهره گرفته و روح خود را به مشاهده می‌نشیند. شگرد نمادپردازی، محصول فرایند احساس حلول در جهان و اشیاست. (فتوحی، 1385: 74).





آخرین مطالب