تبلیغات
ادبیات فارسی - انواع نظـــــم (قصیده، غزل، قطعه، مثنوی)
تاریخ : جمعه 11 دی 1388
نویسنده : مجتبی معروف

تعریف نظم

نظم در لغت:

 به معنی به یكدیگر پیوستن و به رشته كشیدن دانه های جواهر

در اصطلاح

 سخنی كه موزون و مقفّا باشد

-------------------------------------

تفاوت شعر و نظم

 شعر كلام موزون و مخیل است

 مقفا بودن  جزء ماهیت شعر نیست

 عناصر سازنده شعر: عاطفه، تخیل، زبان، موسیقی و تشكل

 نظم تنها كلامی موزون و مقفاست و از عنصر عاطفه و تخیل بدور؛ بنابراین نظم غیر شعر هم وجود دارد

  در تداول، نظم را از روی تسامح به شعر نیز اطلاق می كنند

-------------------------------------

انواع شعر

قصیده،  غزل،  قطعه،  مثنوی (دوگانه)، رباعی (چهارگانه)،  دوبیتی، ترجیع بند و  تركیب بند، مسمط، مستزاد،  چهارپاره

-------------------------------------

انواع نظـــــم (اسلاید) ـ لینك دانلود

قصیده

 شعری است بر یك وزن و قافیه با مطلع هم قافیه

 با موضوع ومقصودی خاص؛ ستایش یا نكوهش، تهنیت یا تعزیت، شكر یا شكایت، فخر یا حماسه، پند و حكمت، مسائل اخلاقی و عرفانی

 حداقل 15 بیت و به طور متوسط تا حدود 80 بیت

________________________

نمونه قصیده

.......................*            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

________________________

مضمون و محتوای قصیده در گذر زمان

 روزگار سامانیان: اغلب مدح و ستایش در حد اعتدال و مبالغه های شاعرانه

دوران غزنویان و سلجوقیان: مدح و ستایش سلاطین و با تملق و چاپلوسی به حد غلو، افراط در طرح تقاضا به حد سؤال و تكدّی

توجیه و تبیین مبانی اعتقادی اسماعیلیان توسط ناصر خسرو

مضامین دینی و عرفانی  توسط سنایی و به تبع وی عطار، اوحدی، خواجو، جامی و ...

طرح مسائل اخلاقی و اجتماعی توسط سعدی و به تبع او سیف فرغانی

دوران مشروطیت به بعد: مسائل سیاسی و اجتماعی و میهنی و ملی، تهییج عواطف و احساسات و تنویر افكار جامعه

-------------------------------------

غزل

در لغت

 به معنی حدیث عشق و عاشقی گفتن

 در اصطلاح شعرا

شعری است بر یك وزن  و قافیه با مطلع مصرّع (هم قافیه) ، با تعداد ابیات  پنج تا دوازده بیت و به ندرت تا بیست بیت

 غزل ناتمام : غزل های كمتر از 5 بیت را می گویند

نمونه غزل

.......................*            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

........................            ......................*

 

-------------------------------------

قطعه

 شعری است بر یك وزن و قافیه بدون مطلع هم قافیه

 حد اقل در دو بیت

 مضامین اخلاقی، تربیتی و اجتماعی

نمونه قطعه

........................      ......................*

........................      ......................*

........................      ......................*

........................      ......................*

 

_______________________

تفاوت قطعه  و قصیده

قطعه گویی بخشی یا قسمتی از یك قصیده است

قصیده دارای مطلع هم قافیه است

اختلاف در پیام و مضمون

 

 مشهورترین قطعه سرایان

ابن یمین،  جامی،  انوری، سعدی،  پروین اعتصامی

-------------------------------------

مثنوی (دوگانه)

 شعری است بر یك وزن و هر بیت دارای قافیه مستقل

 تعداد ابیات محدود نیست، به همین دلیل برای به نظم درآوردن تواریخ، قصص و افسانه های طولانی استفاده می شود

مثل: شاهنامه فردوسی، مثنوی معنوی

n       نمونه مثنوی

.......................*            ......................*

......................&            ......................&

......................#            ......................#

.....................@           ......................@

-------------------------------------




موضوعات مرتبط: فارسی عمومی (نگارش) , اسلایدها (پاورپوئینت). ,
برچسب‌ها: اسلاید ,
آخرین مطالب