تبلیغات
ادبیات فارسی - پاسخ ها: (12): ویژگی‌های مکتب‌های ادبی اروپایی را در ادبیات کودک و نوجوان
>
تاریخ : یکشنبه 20 دی 1394
نویسنده : مجتبی معروف

12ـ ویژگی‌های مکتب‌های ادبی اروپایی را در ادبیات کودک و نوجوان ایران بررسی کنید.

کاربرد رئالیسم در شعر کودک، عمدتاً از تصویرهای توصیفی آغاز می‌شود. تصویرسازی در این توصیف‌ها بر اساس طرح ایجاد شبکه‌های توصیفی، که مستقیماً و بلافاصله به شرح جزئیات می‌پردازند، صورت می‌گیرد. هدف اصلی این توصیفها «تصویر و بیان» واقعیت است ـ واقعیتی مبتنی بر «طبیعت» شیء، زندگی و مناسبات آن. بدین ترتیب، رئالیسم در اولین قدم‌های خود، در ادبیات کودک، در خدمت آموزش و تعلیم قرار می‌گیرد.

بیشترین مورد استفاده از عنصر رئالسیم در ادبیات کودک و نوجوان، در بخش داستان است که از جهات زیادی قابل تأمل است. در نگاه اوّل، می‌توان آثار داستانی این گروه سنّی را با توجه به نسبت وفاداری آنها به رئالیسم به سه گروه کلی تقسیم کرد:

الف) آثاری که به قصد آموزش یا آشناسازی کودک با زندگی واقعی نوشته می‌شود و پایه های اصلی آنها بر واقع گرایی محض استوار است. معمولاً عنصر رئالیسم در این آثار کارکردی سطحی را می‌طلبد، استحالة هنری نمی‌یابد و دغدغة تولید اندیشه را ندارد.

ب) آثاری که به تقلید صادقانة اصل پدیده‌ها و توصیف جزئیات می‌پردازند و «واقعیت» را آنگونه که هست  نمایش می‌دهند، امّا گاهی به کمک شگردهای ویژه، گونه‌ای کارکرد هنری می‌یابند.

ج) آثاری که به قصد تولید اندیشه و ایجاد تحوّل در تفکّر انسان، عنصر رئالیسم را به طور مبالغه آمیز به کار می برند و واقعیت را زشت تر از آنچه که هست جلوه می‌دهند. این آثار عمدتاً بازتاب دهندة ایدئولوژی و نگاه ویژه راوی نسبت به جهان و مناسبات رایج در آن هستند و بر آن‌اند تا تباه جامعه انسانی را به شیوه‌ای دیگر در برابر چشم او به نمایش بگذارند. نمونة این آثار در ادبیات کودک کم‌تر یافت می‌شود امّا در ادبیات نوجوان که قرار است بیانگر نوعی نگرش ایدئولوژیک نسبت به مناسبات موجود در طبقات اجتماعی باشد، ژانری به نام رئالیسم ایدئولوژیک یا رئالیسم اجتماعی فراوان است. عنصر رئالیسم در این آثار بیشتر بر صراحت تکیه دارد تا ابهام.

د)آثاری که از نظر بحث در مقوله های مربوط به سازوکارهای عناصر«گریز از واقعیت» قابل تأمل‌اند. این آثار عمدتاً در محور فانتزی‌های کودکانه و تمثیلی ـ‌ و با بهره گیری از عنصر تخیل ـ از واقعیت فاصله می‌گیرند، آن را پس می‌زنند و با ساخت فضاهای نمادین در صدد بازنمایی نوعی دیگر از واقعیت زندگی‌اند.

بخش دیگری از فانتزی‌های این دسته که به لحاظ شیوة بیان واقعیت گریز، و به لحاظ تعهد به «واقعیت» در درجة بالایی از اهمیت قرار دارند، فانتزی‌هایی هستند که بر اساس تفکر اسطوره‌ای نویسندگان در بهره گیری از عنصر جان گرایی(آنیمیسم) شکل می‌گیرند و با هوشمند انگاشتن پدیده‌های هستی(جانوران، نباتات، اشیاء) در خدمت بازنمایی جنبه‌های دیگر از «واقعیت» قرار می‌گیرند.

نوشتار رئالیستی در زمانه ما در مسیری دیگر نیز مجبور به پوست اندازی است و آن، تبدیل پیام های حامل اندیشه های «اومانیستی نو» به درون مایه ی آثار ادبی است که هر روز با جلوة تازه‌ای متجلی می‌شود و نه تنها دغدغة رئالیسم نو در ادبیات بزرگ سال است بلکه مجبور به اندیشیدن به مسائل تازه در ادبیات کودک و نوجوان نیز هست (سلاجقه، 1385: 260-263).

پرسش ها و منابع و مآخذ




موضوعات مرتبط: نمونه سؤال آزمون های دكترا زبان و ادبیات فارسی ,
برچسب‌ها: مکتبهای ادبی ,
آخرین مطالب